Atik 0
Pep Ayiti a pwoklame, devan Letrenn, Konstitisyon sa a :
KonstitisyonDecember 27, 1806
Konstitisyon Ayiti 27 Desanm 1806
Apre asasina Dessalines, nouvo konstitisyon sa a separe peyi a an Nò ak Sid.
Konstitisyon Ayiti 27 Desanm 1806
1806-12-27
Entwodiksyon
Tit I. Dispozisyon jeneral
Atik 1
Pa ka gen esklav sou teritwa Repiblik la; esklavaj aboli pou tout tan.
Atik 2
Repiblik d Ayiti pap janm antre nan okenn plan pou fè konkèt ni deranje lapè ak zafè andedan lòt zile etranje.
Atik 3
Dwa moun nan sosyete a se: libète, egalite, sekirite, pwopriyete.
Atik 4
Libète se kapasite pou fè sa ki pa blese dwa lòt moun.
Atik 5
Egalite vle di lalwa se menm pou tout moun. Pa gen distenksyon nesans, ni pouvwa ereditè.
Atik 6
Sekirite soti nan patisipasyon tout moun pou asire dwa chak moun.
Atik 7
Pwopriyete se dwa pou jwi epi jere byen, revni, ak fwi travay ou.
Atik 8
Pwopriyete se sakre e pa dwe vyole. Moun ki vyole dwa sa a se kriminèl devan moun li atake.
Atik 9
Lalwa se volonte jeneral ki soti nan majorite sitwayen yo ou reprezantan yo.
Atik 10
Sa lalwa pa entèdi, pesonn pa ka anpeche; pesonn pa ka fòse fè sa lalwa pa mande.
Atik 11
Okenn lwa, sivil ni kriminèl, pa ka retwoaktif.
Atik 12
Souvènte a chita esansyèlman nan tout sitwayen yo; pesonn pa ka reklame souvènte poukont li.
Atik 13
Pesonn pa ka egzèse otorite oubyen fonksyon piblik san yon delegasyon legal.
Atik 14
Fonksyon piblik pa dwe tounen pwopriyete moun k ap fè yo.
Atik 15
Pa ka gen garanti sosyal san separasyon pouvwa, san limit fikse, epi san responsabilite fonksyonè piblik.
Atik 16
Tout devwa moun ak sitwayen soti nan de prensip sa yo: “Pa fè lòt moun sa ou pa ta vle yo fè w.” “Fè toujou pou lòt moun sa ou ta vle pou yo fè pou ou.”
Atik 17
Obligasyon chak moun anvè sosyete a se defann li, sèvi li, viv selon lalwa, respekte otorite yo.
Atik 18
Pesonn pa bon sitwayen si li pa bon pitit, bon papa, bon frè, bon zanmi, bon mari.
Atik 19
Pesonn pa moun de byen si li pa fran ak relijyezman obeyi lalwa.
Atik 20
Moun ki vyole lalwa ouvètman deklare tèt li an lagè ak sosyete a.
Atik 21
Moun ki kontoune lalwa avèk rize, san l pa kraze li an piblik, blese enterè tout moun; li endinye bon volonte ak respè yo.
Atik 22
Respè pwopriyete garanti kiltivasyon tè, pwodiksyon, travay, ak lòd sosyal.
Atik 23
Chak sitwayen dwe sèvi patri a epi soutni libète, egalite, pwopriyete, chak fwa lalwa mande l pou defann yo.
Atik 24
Kay chak sitwayen se azil ki pa dwe vyole. Lannwit, pesonn pa antre sof si gen dife, inondasyon, oswa apèl. Jounen an, moun ka antre sèlman pou rezon espesyal sou lòd piblik oswa lalwa.
Atik 25
Fouy domisilyè pa ka fèt san lwa, epi sou moun oswa bagay ki mansyone klè nan lòd la.
Atik 26
Pesonn pa ka anpeche pale, ekri, pibliye lide li. Okenn ekri pa sibi sansi anvan piblikasyon. Pesonn pa responsab pou sa l ekri oswa pibliye, eksepte si lalwa prevwa sa.
Atik 27
Okenn blan, kèlkeswa nasyon li, pa kapab vini sou teritwa sa a kòm mèt oswa pwopriyetè.
Atik 28
Blan ki fè pati lame a, ki fè fonksyon sivil, oswa ki admèt nan Repiblik la lè Konstitisyon sa a pibliye, rekonèt kòm Ayisyen.
Tit II. Sou teritwa a
Atik 29
Zile Ayiti (yo te rele Sen-Domeng avan) ak zile ki toupre li fòme teritwa Repiblik Ayiti.
Atik 30
Teritwa a divize an kat depatman: Sid, Lwès, Latibonit, Nò. Lòt depatman yo ap deside pa Sena a, ki ap fikse limit yo.
Atik 31
Depatman Sid, Lwès, Latibonit (yo te rele Louverture) ak Nò kenbe limit yo jan Lalwa Asanble Santral Saint-Domingue 13 jiyè 1801 te deside.
Atik 32
Depatman yo ap divize an arondisman ak pawas. Sena a ap fikse kantite arondisman ak pawas pou chak depatman, epi limite yo. Sena a ka chanje limit sa yo si li jije sa nesesè.
Tit III. Estati politik sitwayen yo
Atik 33
Dwa sitwayen yo pèdi lè moun kondane pou pinisyon grav ak dezonè.
Atik 34
Dwa sitwayen an sispann lè: (1) entèdiksyon jij pou foli, demans, enkapasite; (2) fayit debiteur; (3) domestik a gaj; (4) moun an eta d akizasyon; (5) jijman kontumans toujou an fòs.
Tit IV. Sou relijyon ak mès
Atik 35
Relijyon Katolik, Apostolik, Wòm, kòm relijyon tout Ayisyen, se relijyon Leta. Li protegée ak minis li yo.
Atik 36
Lalwa fikse limit chak minis relijyon; yo pa ka fòme kò endepandan nan Leta a.
Atik 37
Si gen lòt relijyon pi devan, pesonn pa ka anpeche moun pratike li, si l suiv lalwa.
Atik 38
Maryaj, pa enstitisyon sivik ak relijye li, favorize bon mès; gouvènman an pwoteje mari ak madanm ki respekte vèti yo.
Atik 39
Dwa timoun ki fèt andeyò maryaj ap detèmine pa lwa ki ankouraje vèti sosyal epi ranfòse lyen fanmi.
Tit V. Pouvwa lejislatif
Atik 40
Pouvwa lejislatif la se pou yon Sena.
Atik 41
Sena a fòme ak venkat manm.
Atik 42
Sena a sèl ki gen dwa fikse depans piblik, kontribisyon, durasyon, fason ranmase, e an rezime egzèse tout otorite lejislatif.
Atik 43
Zafè eksteryè ak tout sa ki atache a li se pou Sena a sèlman.
Atik 44
Pou fwa sa a, Asanble Konstitiyan Ayiti a ap nonmen senatè yo : Yonn sou twa pou 3 an, yonn sou twa pou 6 an, yonn sou twa pou 9 an.
Atik 45
Senatè yo, pou tan kap vini, ap sèvi pou nèf an, epi y ap nonmen jan sa ekri pi ba.
Atik 46
Chak 3 an, soti 1e pou 10 novanm, asanble pawas yo reyini de fason otomatik, epi chwazi yon elektè pou chak depatman.
Tit VI. Pwomilgasyon lwa yo
Atik 101
Prezidan an sele lwa yo ak lòt ak Sena a, nan de jou aprè li resevwa yo. Pou lwa ak zak Sena a ki gen dekrè ijans, li sele ak pwomilge yo menm jou a.
Atik 102
Anons lwa yo ak zak Lejislatif la fèt konsa: “Au nom de la République... Le Président d’Haïti òdone ke lwa sa a pibliye, egzekite, epi resevwa so Repiblik la.”
Tit VII. Pouvwa ekzekitif
Atik 103
Pouvwa ekzekitif la delege bay yon majistra ki pran tit Prezidan d Ayiti.
Atik 104
Fwa sa a, Prezidan an ap nonmen pa Asanble Konstitiyan an.
Tit VIII. Pouvwa jidisyè
Atik 126
Jij yo pa ka mele nan pouvwa lejislatif ni fè okenn règleman.
Atik 127
Yo pa ka sispann egzekisyon okenn lwa, ni konvoke administratè pou fonksyon yo.
Kontinyasyon Tit VIII (Haute Cour de justice)
Atik 161
Gen yon Haute Cour de justice pou jije akizasyon Lejislatif la admèt, kit se kont pwòp manm li yo, kont Prezidan an, oswa kont sekretè Deta a.
Tit IX. Sou fòs ame a
Atik 167
Fòs ame a dwe obeyi; li pa ka fè deliberasyon; li mobilize sèlman pou kenbe lòd piblik, pwoteksyon tout sitwayen, ak defann Repiblik la.
Atik 168
Lame a divize an gad nasyonal peye ak gad nasyonal ki pa peye.
Atik 169
Gad nasyonal ki pa peye pa soti andeyò pawas li, sof si gen danje iminan epi sou lòd kòmandan militè a. Si li kite pawas li, li peye epi soumet a disiplin militè. Otreman, li suiv lalwa sèlman.
Atik 170
Lame a rekrite dapre fason lalwa deside.
Tit X. Sou kiltivasyon ak komès
Atik 171
Kiltivasyon, ki se premye sous pwosperite Leta a, pral pwoteje ak ankouraje.
Atik 172
Police kankou a pral obeyi lwa espesyal.
Atik 173
Komès, lòt sous pwosperite, pap subi entrav, li pral resevwa pwoteksyon laj.
Tit XI. Sou sekretè d'Etata
Atik 174
Pral gen yon sekretè d'Etata nonmen pa Sena a, ki ap rete kote Sena a chita; se sèlman Sena a, lè l reyini, ki ka nonmen li.
Atik 175
Se Sena a ki fikse atribisyon sekretè d'Etata.
Atik 176
Kont detaye sou depans piblik, siyen ak sètifye pa sekretè d'Etata, prezante bay Sena a kòmansman chak ane; menm pou rapò sou revni divès sektè ak tout lajan piblik.
Tit XII. Revizyon Konstitisyon an
Atik 181
Si leksperyans fè nou wè pwoblèm ak kèk atik Konstitisyon an, Sena a ka pwopoze revizyon yo.
Atik 182
Si, pandan 9 an, 3 fwa apa (omwen chak 3 an), Sena a mande revizyon kèk atik, y ap konvoke yon Asanble revizyon.
Tit XIII. Fason Konstitisyon an antre an aplikasyon
Atik 198
Konstitisyon an ap antre an aplikasyon touswit.
Atik 199
Tandiske manm ki nonmen pa Asanble Konstitiyan an pa ankò reyini Port-au-Prince, Asanble Konstitiyan an ap tounen Asanble Lejislatif, epi l ap fè tout aks lejislatif Sena a te dwe fè.
Atik 200
Le senatè yo rive Port-au-Prince, y ap fè Asanble Lejislatif la konnen, epi l ap oblije disoud touswit.
Siyatè
Atik 0
Siyen: P. Bourjolly-Modé, David Troy, Boyer, Pélage Varein, Plésance, J. R. Sudre, D. Rigaud, B. Tabuteau, ... Almanjor fils et Monbrun (sekretè), Blanchet Jeune (prezidan).