Atik 0
Pèp souvren an deklare, devan Bondye Toupwisan, Konstitisyon Anpi Ayiti sa a, pou konsevwa pou tout tan dwa li yo, garanti sivil ak politik li yo, souverènte li ak endepandans nasyonal li.
KonstitisyonSeptember 20, 1849
Konstitisyon Anpi Ayiti 1849
Charte enperyal Faustin Soulouque (Anprè Faustin Premye) pwomilge ki etabli Dezyèm Anpi Ayiti a. Konstitisyon sa a transfòme repiblik la an anpi e li rete an vigè jiskaske Faustin tonbe an 1859.
Konstitisyon Anpi Ayiti 1849
1849-09-20
Préanbil
Tit Premye. Sou Teritwa Anpi a
Atik 1
Zile Ayiti ak zile ki tou pre li yo ki depann de li fòme teritwa Anpi a.
Atik 2
Teritwa Anpi a divize an pwovens. Limit yo pral etabli pa lalwa.
Atik 3
Chak pwovens divize an awondisman, chak awondisman an pawas. Kantite ak limit subdivizyon sa yo pral detèmine pa lalwa tou. Pral gen divizyon militè. Kantite ak limit divizyon sa yo pral detèmine pa lalwa tou.
Atik 4
Anpi Ayiti a se yon sèl e li pa ka divize, esansyèlman lib, souvren ak endepandan. Teritwa li a envyolab, e yo pa ka aliennen li pa okenn trete.
Tit II, Seksyon Premye. Sou Ayisyen yo
Atik 5
Se Ayisyen, tout moun ki fèt an Ayiti e ki desandan Afriken ak Endyen, ak tout moun ki fèt nan yon peyi etranje de yon papa oswa manman Ayisyen. Se Ayisyen tou tout moun ki, jiska jodi a, te rekonèt kòm sa.
Atik 6
Tout Afriken oswa Endyen ak desandan yo kapab vin Ayisyen. Lalwa regle fòmalite natiralizasyon an.
Atik 7
Okenn blan, kèlkeswa nasyon li, pa ka mete pye sou teritwa ayisyen an kòm mèt oswa pwopriyetè, e li pa ka, nan lavni, akeri okenn byen imobilye oswa kalite Ayisyen.
Tit II, Seksyon II. Sou Dwa Sivil ak Politik
Atik 8
Pa ka gen esklav sou teritwa Anpi a; esklavaj aboli pou tout tan.
Atik 9
Tout dèt ki te fèt pou achte moun efase pou tout tan.
Atik 10
Dwa azil la sakre e envyolab nan Anpi a, eksepte ka eksepsyon lalwa prevwa yo.
Atik 11
Reyinyon dwa sivil yo ak dwa politik yo fòme kalite sitwayen an. Egzèsis dwa sivil yo endepandan de egzèsis dwa politik yo.
Atik 12
Egzèsis dwa sivil yo regle pa lalwa.
Atik 13
Tout sitwayen ki gen venteyen an akonpli, egzèse dwa politik yo, si li ranpli lòt kondisyon Konstitisyon an detèmine yo. Sepandan, Ayisyen natiralize yo aksepte nan egzèsis sa a sèlman apre yon ane rezidans nan Anpi a.
Atik 14
Egzèsis dwa politik yo pèdi: 1° pa natiralizasyon akeri nan yon peyi etranje; 2° pa abandone patri a nan yon moman danje iminan; 3° pa akseptasyon san otorizasyon fonksyon piblik, oswa pansyon yon gouvènman etranje bay; 4° pa tout sèvis san otorizasyon, swa nan twoup yo, swa abò bato lagè yon pwisans etranje; 5° pa tout etablisman fèt nan yon peyi etranje, san entansyon retounen. Etablisman komès yo pa ka janm konsidere kòm si yo te fèt san entansyon retounen; 6° pa kondanasyon kontradiktwa ak definitif ak pèn pèpetyèl, ki aflijatif ak enfamant an menm tan.
Atik 15
Egzèsis dwa politik yo sispann: 1° pa eta bankoutye senp oswa fwodile; 2° pa eta entèdiksyon jidisyè, akizasyon oswa kontimas; 3° akoz kondanasyon jidisyè ki pote sispansyon dwa sivil yo; 4° akoz yon jijman ki konstate refi sèvis nan gad nasyonal la. Sispansyon an sispann ak koz ki te bay li yo.
Atik 16
Egzèsis dwa politik yo pa ka pèdi ni sispann eksepte nan ka yo eksprime nan atik anvan yo.
Atik 17
Lalwa regle ka kote yon moun ka rekipere dwa politik yo, fason an ak kondisyon pou ranpli pou sa.
Tit II, Seksyon III. Sou Dwa Piblik
Atik 18
Ayisyen yo egal devan lalwa. Yo tout pral egalman admisib pou anplwa sivil ak militè.
Atik 19
Libète endividyèl garanti. Pèsonn pa ka arete oswa detni eksepte nan ka lalwa detèmine yo, e selon fason li te etabli.
Atik 20
Pou akt ki òdone arestasyon yon moun ka egzekite, fòk: 1° li eksprime fòmèlman motif arestasyon an ak lalwa anba ki li òdone; 2° li soti nan yon fonksyonè lalwa te fòmèlman bay pouvwa sa a; 3° li notifye moun yo arete a, e yo kite li yon kopi.
Atik 21
Pèsonn pa ka retire nan men jij Konstitisyon an oswa lalwa ba li yo.
Atik 22
Kay tout moun ki abite sou teritwa ayisyen an se yon azil envyolab. Okenn vizit lakay, okenn sezi papye pa ka fèt eksepte an vèti lalwa e nan fòm li preskri.
Atik 23
Okenn lalwa pa ka gen efè retroaktif.
Atik 24
Okenn pèn pa ka etabli eksepte pa lalwa, ni aplike eksepte nan ka li te detèmine yo.
Atik 25
Konstitisyon an garanti envyolabilite pwopriyete yo.
Atik 26
Konstitisyon an garanti tou alyenasyon domèn nasyonal yo, ansanm ak konsesyon gouvènman an akòde, swa kòm gratifikasyon nasyonal oswa otreman.
Atik 27
Pèsonn pa ka prive de pwopriyete li eksepte pou kòz itilite piblik, nan ka ak fason lalwa etabli e ak yon jis ak anvan dedomajman.
Atik 28
Pèn konfiskasyon byen pa ka etabli.
Atik 29
Tout sitwayen dwe sèvis li a patri a ak nan kenbe libète, egalite ak pwopriyete, chak fwa lalwa rele li pou defann yo.
Atik 30
Pèn lanmò pral limite a sèten ka lalwa pral detèmine.
Atik 31
Tout moun gen dwa eksprime opinyon yo sou tout sijè, ekri, enprime ak pibliye panse yo. Ekri yo pa ka soumèt a okenn sansi anvan piblikasyon yo. Abi nan itilizasyon dwa sa a defini e pini pa lalwa san yo pa ka atenn libète laprès la.
Atik 32
Tout relijyon lib menm jan. Tout moun gen dwa pratike relijyon li e egzèse lib adorasyon li, depi li pa deranje lòd piblik.
Atik 33
Etablisman yon legliz oswa yon tanp ak egzèsis piblik yon adorasyon ka regle pa lalwa.
Atik 34
Minis relijyon katolik, apostolik ak women an, ke majorite Ayisyen yo pratike, resevwa yon salè lalwa fikse. Yo pral espesyalman pwoteje. Gouvènman an detèmine gwosè sikonsskripsyon teritwa pawas yo sèvi yo.
Atik 35
Ansèyman lib, e lekòl yo distribye gradyèlman, selon popilasyon an.
Atik 36
Jiri a etabli nan tout zafè kriminèl; desizyon li pa soumèt a okenn apèl.
Atik 37
Ayisyen yo gen dwa asosye; dwa sa a pa ka soumèt a okenn mezi prevantif, san prejidis, sepandan, dwa otorite piblik la genyen pou sivèye e pouswiv tout asosyasyon ki gen objektif kontrè a lòd piblik.
Atik 38
Dwa petisyon an egzèse pèsonèlman pa youn oswa plizyè moun, jamè nan non yon kò. Petisyon yo ka voye swa bay Pouvwa egzekitif la, swa bay chak nan de Chanm lejislatif yo.
Atik 39
Sekrè lèt yo envyolab. Lalwa detèmine ki ajan ki responsab pou vyolasyon sekrè lèt yo konfye nan lapòs.
Atik 40
Itilizasyon lang yo itilize an Ayiti opsyonèl. Li ka regle sèlman pa lalwa, e sèlman pou akt otorite piblik la ak pou zafè jidisyè yo.
Atik 41
Dèt piblik yo kontrak swa anndan swa deyò, garanti. Konstitisyon an mete yo anba pwoteksyon ak lwayote nasyon an.
Tit III. Sou Souvrènte ak Egzèsis Pouvwa ki Soti Ladan li
Atik 42
Souverènte nasyonal la rezide nan tout sitwayen yo.
Atik 43
Egzèsis souverènte sa a delegue a twa pouvwa. Twa pouvwa sa yo se: pouvwa lejislatif, pouvwa egzekitif ak pouvwa jidisyè.
Atik 44
Chak pouvwa endepandan de de lòt yo nan atribisyon li yo, ke li egzèse apa. Okenn nan yo pa ka delegue yo, ni sòti nan limit ki fikse pou li yo. Responsabilite atache a chak akt nan twa pouvwa yo.
Atik 45
Pouvwa lejislatif la egzèse kolektivman pa Chèf pouvwa egzekitif la, pa Chanm Reprezantan yo ak pa Sena a.
Atik 46
Pouvwa egzekitif la delegue a yon sitwayen ki pran tit Anprè Ayiti.
Atik 47
Pouvwa jidisyè a egzèse pa yon Kou Kasasyon ak lòt tribinal sivil.
Atik 48
Responsabilite endividyèl la fòmèlman atache a tout fonksyon piblik. Yon lalwa pral regle fason pou swiv nan ka pouswit kont fonksyonè piblik yo pou akt administrasyon yo.
Tit III, Chapit Premye, Seksyon Premye. Sou Chanm Reprezantan yo
Atik 49
Chanm Reprezantan yo konpoze de reprezantan awondisman Anpi a. Kantite reprezantan yo pral fikse pa lalwa. Chak awondisman pral gen omwen de reprezantan.
Atik 50
Jiskaske lalwa fikse kantite reprezantan pou eli pa awondisman yo, kantite sa a regle konsa: Senk pou awondisman Pòtoprens, twa pou chak awondisman chèf-lye pwovens yo ak pou Jakmèl ak Jeremi, e de pou chak nan lòt awondisman Anpi a.
Atik 51
Reprezantan yo eli konsa: Chak senk an, soti 10 rive 20 jiyè [janvye?], asanble primè pawas yo reyini, konfòm ak lalwa elektoral la, e chak youn eli twa elektè.
Atik 52
Soti 1ye rive 10 fevriye, elektè komin chak awondisman yo reyini nan chèf-lye a e fòme yon kolèj elektoral. Kolèj la nonmen, pa vòt sekrè, e ak majorite absoli vòt yo, kantite reprezantan awondisman an dwe bay. Li nonmen menm kantite sipleyant ak reprezantan.
Atik 53
Sipleyant sa yo, nan lòd nominasyon yo, ranplase reprezantan awondisman an, nan ka lanmò, demisyon, decheyans oswa nan ka Atik 59 prevwa a.
Atik 54
Omwen mwatye reprezantan yo ak sipleyant yo pral chwazi pami sitwayen ki gen domisil politik yo nan awondisman an.
Atik 55
Pou eli reprezantan oswa sipleyant, fòk: 1° gen 25 an akonpli; 2° jwi dwa sivil ak politik; 3° pwopriyetè byen imobilye an Ayiti.
Atik 56
Ayisyen natiralize a dwe, anplis kondisyon atik anvan an preskri yo, jistifye twa ane rezidans nan Anpi a, pou eli reprezantan oswa sipleyant.
Atik 57
Fonksyon reprezantan yo enkonpatib ak tout fonksyon administrasyon finans lan. Yon reprezantan ki egzèse an menm tan yon lòt fonksyon Leta peye pa ka kòmile de endomnite pandan sesyon an. Li dwe chwazi ant de yo.
Atik 58
Manm tribinal sivil yo, ofisye ministè piblik nan tribinal sa yo, pa ka eli reprezantan nan resò tribinal yo apatni an. Manm Kou Kasasyon an, ofisye ministè piblik nan Kou sa a pa ka eli reprezantan nan resò tribinal sivil Pòtoprens. Komandan awondisman yo ak adjwen yo, komandan pawas yo ak adjidan plas yo pa ka eli reprezantan nan limit awondisman yo.
Atik 59
Tout reprezantan ki aksepte, pandan manda li, yon fonksyon Leta peye, lòt ke sa li te okipe anvan eleksyon li, sispann fè pati Chanm nan.
Atik 60
Reprezantan yo eli pou senk an. Renouvèlman yo fèt antye. Yo reelijib san limit.
Atik 61
Pandan dire sesyon lejislatif la, chak reprezantan resevwa nan Trezò piblik yon endomnite de san goud pa mwa. Li gen tou, yon goud pa lyè, pou frè vwayaj, soti nan pawas li pou rive nan syèj Chanm nan.
Tit III, Chapit Premye, Seksyon II. Sou Sena a
Atik 62
Kantite senatè yo fikse a trant e ka ogmante a trant-sis. Fonksyon yo dire nèf an.
Atik 63
Senatè yo nonmen pa Anprè a. Nan ka lanmò oswa decheyans yon senatè, Sena a enfòme Anprè a.
Atik 64
Pou vin senatè, fòk: 1° Gen 30 an akonpli; 2° Jwi dwa sivil ak politik; 3° Pwopriyetè byen imobilye an Ayiti.
Atik 65
Ayisyen natiralize a dwe, anplis kondisyon atik anvan an preskri yo, jistifye kat ane rezidans nan Anpi a pou eli senatè.
Atik 66
Chak senatè resevwa nan Trezò piblik yon endomnite de san goud pa mwa.
Atik 67
Sena a pèmanan; li ka sepandan ajoune, eksepte pandan sesyon lejislatif la.
Atik 68
Lè Sena a ajoune, li pral kite yon komite pèmanan. Komite sa a ka sèlman pran rezolisyon pou konvokasyon Sena a.
Tit III, Chapit Premye, Seksyon III. Sou Egzèsis Pouvwa Lejislatif la
Atik 69
Syèj Kò Lejislatif la nan kapital Anpi a. Chak Chanm gen pwòp lokal li.
Atik 70
Sesyon òdinè Kò Lejislatif la fèt chak ane. Yo dire twa mwa.
Atik 71
Ouvèti sesyon yo fèt premye lendi avril.
Atik 72
Anprè a ka konvoke Chanm yo ekstraòdinèman, oswa ajoune reyinyon yo. Nan ka konvokasyon ekstraòdinè, Anprè a pral fè konnen pa yon mesaj objektif konvokasyon sa a.
Atik 73
Renouvèlman Chanm Reprezantan yo fèt pandan vakans Kò Lejislatif la.
Atik 74
Anprè a pwoklame fèmti chak sesyon.
Atik 75
Manm Kò Lejislatif la envyolab, soti nan jou eleksyon oswa nominasyon yo jiska ekspirasyon manda yo. Yo pa ka eskli nan Chanm yo se manm nan, ni yo pa ka, nan okenn moman, rechèche, akize, oswa jije pou opinyon yo te eksprime nan Chanm yo.
Atik 76
Okenn kontrent fizik pa ka egzèse kont yon manm Kò Lejislatif la pandan dire sesyon an. Si li te egzèse anvan ouvèti sesyon an, li pral sispann ositou Kò Lejislatif la reyini.
Atik 77
Okenn manm Kò Lejislatif la pa ka, pandan sesyon an, pouswiv oswa arete nan zafè kriminèl, koreksyonèl oswa polis, eksepte nan ka flagran deli, jiskaske Chanm li se manm nan otorize pouswit sou demann Ministè Piblik la.
Atik 78
Manm Kò Lejislatif la ki arete nan flagran deli, pral tradui devan Chanm li se manm nan; si li an sesyon. Si li pa reyini, pwosè a ka kontinye sèlman apre ouvèti sesyon an ak otorizasyon Chanm nan.
Atik 79
Sesyon de Chanm yo piblik. Sepandan, chak Chanm fòme yon komite sekrè sou demann senk manm. Li deside apre, ak majorite absoli, si sesyon an dwe reprann an piblik, sou menm sijè a.
Atik 80
Chak Chanm verifye pouvwa manm li yo e jije kontestasyon ki leve sou sijè sa a.
Atik 81
Pouvwa egzekitif la ak chak nan de Chanm yo gen inisyativ lalwa yo. Sepandan, bidjè a ak tout lalwa ki pote pèsepsyon taks ka sèlman pwopoze pa pouvwa egzekitif la e dwe premye vote pa Chanm Reprezantan yo. Lalwa règleman kont yo vote tou premye pa Chanm Reprezantan yo.
Atik 82
Lalwa pral fikse ka kote Chanm yo ka, selon kantite manm prezan yo, pran rezolisyon.
Atik 83
Entèpretasyon lalwa yo pa vwa otorite apatni sèlman a pouvwa lejislatif la. Entèpretasyon sa a ka fèt sèlman nan fòm ki etabli pou lalwa yo.
Atik 84
Pwojè lalwa yo adrese pa Anprè a a Chanm Reprezantan yo oswa a Sena a. Sepandan, pwojè lalwa ki gen rapò ak resèt oswa depans Leta yo pral premye adrese a Chanm Reprezantan yo.
Atik 85
Minis yo gen, pa ekri oswa vèbalman, antre yo nan de Chanm yo. Yo pral tande yo lè yo mande sa. Chak Chanm ka mande prezans Minis yo.
Atik 86
Pwojè lalwa ki soti nan Chanm yo dwe, atravè Minis konpetan yo, akonpaye ak enfòmasyon administratif otè pwojè sa yo jije nesesè.
Atik 87
Amannman ki adopte, swa pa Chanm Reprezantan yo, swa pa Sena a, sou yon pwojè lalwa, voye nan Chanm kote pwojè a soti pou vote. Lè yo pa vote, Chanm ki dwe yo a enfòme.
Atik 88
Si nouvo amannman pwopoze, diskisyon an pral pote sèlman sou amannman sa yo e yo pral adopte sèlman ak majorite de tyè manm prezan yo.
Atik 89
Tout lalwa dwe vote atik pa atik.
Atik 90
Tout lalwa de Chanm yo vote adrese a Anprè a. Si Anprè a apwouve e sanksyone li, li fè pwomilge li nan delè lalwa preskri.
Atik 91
Si Anprè a gen objeksyon pou fè sou yon lalwa, li voye li tounen, ak objeksyon li yo, nan Chanm kote li te premye vote a. Si Chanm sa a vote lalwa a ankò pa vòt sekrè e ak majorite de tyè, yo pral voye li nan lòt Chanm nan. Si lòt Chanm sa a adopte li tou, ak de tyè vòt yo, Anprè a pral pwomilge lalwa a.
Atik 92
Pouvwa Anprè a genyen pou fè objeksyon dwe egzèse nan delè pwomilgasyon an. Apre delè sa yo, lalwa a pral konsidere kòm aksepte, e Anprè a dwe pwomilge li.
Atik 93
Vòt pa pwoksimasyon pa aksepte. Tout vòt pèsonèl.
Atik 94
Okenn nan de Chanm yo pa ka pran rezolisyon sof si majorite manm li yo reyini.
Atik 95
Tout rezolisyon pran ak majorite absoli vòt yo, eksepte nan ka Konstitisyon an ak règleman Chanm yo prevwa otreman.
Atik 96
Vòt yo fèt pa chita ak kanpe oswa pa apèl nominal. Sou ansanm yon lalwa, yo toujou vote pa apèl nominal e pa vòt sekrè.
Atik 97
Chak nan de Chanm yo gen dwa ankèt. Dwa sa a egzèse konfòm ak règleman yo.
Atik 98
Yon pwojè lalwa ka sèlman adopte pa youn nan de Chanm yo apre li te vote atik pa atik. Chanm yo gen dwa amande e divize atik yo ak amannman ki pwopoze yo. Amannman yon Chanm vote ka sèlman fè pati lalwa a apre lòt Chanm nan adopte yo.
Atik 99
Chanm yo korespon ak Anprè a pou tout sa ki gen rapò ak administrasyon zafè piblik yo.
Atik 100
Yon pwojè lalwa, youn nan de Chanm yo rejte, pa ka repwodui pandan menm sesyon an.
Atik 101
Chak Chanm mèt polis enteryè li. Chak youn gen règleman disiplin ak lòd pou sesyon li yo.
Atik 102
Nan ouvèti chak sesyon, Chanm Reprezantan yo ak Sena a nonmen, ak majorite absoli, biwo yo konpoze de yon prezidan, yon vis-prezidan ak de sekretè.
Atik 103
Tout petisyon bay Chanm yo ka sèlman fèt e prezante pa ekri. Li entèdi pote yo an pèsòn nan ba a.
Atik 104
Chanm yo ka voye bay Minis yo petisyon ki adrese yo. Minis yo pral oblije bay eksplikasyon sou kontni yo, chak fwa Chanm yo egzije sa.
Atik 105
Okenn manm youn oswa lòt Chanm nan pa ka, pandan manda li, sijè pouswit sivil ki mennen a kontrent fizik.
Atik 106
Okenn plas oswa anplwa Leta peye pa ka kreye eksepte an vèti yon lalwa. Atribisyon yo ak metòd nominasyon yo pral detèmine pa lalwa.
Atik 107
Anprè a pa ka voye okenn kote fòs tè oswa lanmè san konsantman de Chanm yo. Nan ka danje iminan e presan, li sifi pou li jwenn konsantman Sena a oswa Komite Pèmanan li an.
Tit III, Chapit II, Seksyon Premye. Sou Anprè a
Atik 108
Anprè a se chèf siprèm Leta a. Li egzèse pouvwa egzekitif la nan tout plenitud li.
Atik 109
Pèsòn Anprè a envyolab e sakre. Li gen tit Majeste.
Atik 110
Anprè a kòmande fòs tè ak lanmè yo, deklare lagè, fè trete lapè, alyans ak komès ak tout lòt konvansyon li jije nesesè pou byen Leta a, sof sanksyon Kò Lejislatif la. Sepandan, stipilasyon sekrè yon trete pa ka destriktif dispozisyon piblik yo.
Atik 111
Anprè a bay pou defans Leta a, òdone distribisyon fòs tè ak lanmè yo, jan li jije apwopriye.
Atik 112
Anprè a fè sele e pwomilge lalwa yo nan delè sa yo: Nan semèn nan, pou depatman kote Kò Lejislatif la chita; nan kenzen nan pou depatman ki pi pre yo; nan mwa a pou depatman ki pi lwen yo. Delè yo kouri soti nan jou lalwa a te voye pa Prezidan Chanm ki te vote li an dènye. Enskripsyon lalwa nan jounal ofisyèl Leta a pral sèl prèv pwomilgasyon.
Atik 113
Règleman ak òdonans ki nesesè pou egzekisyon lalwa yo pibliye pa Anprè a, san li pa janm kapab ni sispann, ni entèprete lalwa yo menm, ni dispanse egzekisyon yo.
Atik 114
Anprè a nonmen e revoke Minis yo. Li nonmen, selon kondisyon lalwa yo etabli, e revoke fonksyonè administratif yo. Li nonmen e revoke ajan nan gouvènman etranje yo. Li nonmen manm Konsèy Deta yo e revoke yo.
Atik 115
Anprè a resevwa anvwaye Pwisans etranje yo.
Atik 116
Anprè a ka pran inisyativ pou pwopoze bay Chanm yo reyini revizyon nenpòt atik konstitisyonèl li endike; men okenn vòt pa ka fèt sou pwopozisyon sa a, sof si de Chanm yo te renouvle pa ekspirasyon manda manm yo. Si de nouvo Chanm yo, reyini nan yon sèl Asanble Nasyonal, vote pa vòt sekrè, ak majorite de tyè vòt yo, revizyon yo mande a, revizyon sa a pral pran efè sèlman apre li te jwenn sanksyon pouvwa egzekitif la.
Atik 117
Anprè a gen dwa bay padon e kòmitye pèn yo. Sepandan, li ka sèlman egzèse dwa sa a an favè fonksyonè ak ofisye piblik yo, akize oswa ankize pou akt administrasyon yo, apre jijman kondanasyon an. Minis Sena a kondane ka sèlman jwenn padon Anprè a sou demann Chanm Reprezantan yo.
Atik 118
Anprè a pa ka janm akòde amnisti eksepte an vèti yon lalwa.
Atik 119
Anprè a gen pouvwa bay tit noblès, distensyon onorifik, san li pa janm kapab atache okenn privilèj.
Atik 120
Okenn akt Anprè a pa ka gen efè sof si li kontrenye pa yon Minis. Minis sa a vin responsab.
Atik 121
Anprè a gen dwa dissoud Chanm Reprezantan yo, ak obligasyon pou konvoke kolèj elektoral yo nan delè de mwa, pi plis, e pou reyini Chanm yo nan twa mwa, pi plis, apre disolisyon an.
Atik 122
Anprè a ouvri sesyon yo, e fèmen yo, swa an pèsòn, swa pa yon mesaj.
Atik 123
Anprè a ka, nenpòt kilè, e pa yon mesaj, fè Kò Lejislatif la konnen vi li sou divès mezi ki parèt li apwopriye pou enterè jeneral Leta a.
Atik 124
Anprè a, nan ouvèti chak sesyon, prezante nan yon mesaj adrese a de Chanm yo, sitiyasyon jeneral Anpi a, e endike yo amelyorasyon ak refòm sèvis piblik yo parèt li kapab.
Atik 125
Yo bay Anprè a yon sòm, Kò Lejislatif la vote, pou bezwen kay li. Sòm sa a pral enskri nan depans jeneral Leta a.
Atik 126
Gen yon Gran Konsèy Anpi a ak yon Konsèy Deta bò kote Anprè a. Konpozisyon yo ak atribisyon yo pral regle pa lalwa yo.
Atik 127
Anprè a gen dwa kreye dotasyon oswa ogmante yo, selon merit sèvis yo bay Leta a.
Atik 128
Nan lanmò Anprè aktyèl la, Kò Lejislatif la pral, nan kondisyon Atik 199 ak 200 Konstitisyon sa a detèmine, bay pou fòmasyon yon gouvènman definitif, konfòm ak vè ak enterè nasyon an.
Atik 129
Anprè a pa ka sòti nan teritwa Anpi a. Si li sòti, yo konsidere li te abdike.
Tit III, Chapit II, Seksyon II. Sou Fanmi Anperyal la
Atik 130
Manm fanmi anperyal la pote tit prens ak prensès. Yo gen tit Altès.
Atik 131
Prens yo, pa dwa, manm Gran Konsèy Anpi a; yo ka nonmen nan lòt fonksyon piblik. Yo gen antre ak plas yo nan Sena a, e yo gen vwa deliberativ la.
Atik 132
Okenn prens pa ka kontrakte maryaj san otorizasyon Anprè a.
Atik 133
Maryaj ki kontrakte san konsantman Anprè a, pote privatsyon tout dwa ak pretansyon sou kouwòn nan.
Atik 134
Dotasyon prens yo pral regle pa lalwa.
Atik 135
Byen prive prens yo posede nan moman aksesyon yo, rantre nan dotasyon Kouwòn nan. Sepandan, yo ka gen pwòp byen yo, lòt ke dotasyon yo.
Atik 136
Sa yo nan fanmi anperyal la, ki rele pou siksesyon evantiyèl, pa ka etabli nan yon peyi etranje ni kontrakte maryaj ak moun etranje san otorizasyon Anprè a. Yo pa ka kite teritwa ayisyen an san otorizasyon ekspres Anprè a. Nan youn oswa lòt ka, vyolasyon yo dispozisyon sa a pral pote decheyans yo de tout dwa pou siksesyon evantiyèl.
Tit III, Chapit II, Seksyon III. Sou Rejans lan
Atik 137
Pandan minorite, Anprè a reprezante pa yon rejan. Anprè a majè nan laj dizwit an akonpli.
Atik 138
Rejans lan konfere a moun Anprè a deziyen. Si pa gen deziyasyon sa a, Kò Lejislatif la pral nonmen rejan an.
Atik 139
Lè, akoz nenpòt kòz anpèchman absoli, Anprè a nan enposibilite pou egzèse pouvwa Konstitisyon an ba li yo, Konsèy Minis yo administre pwovizwaman e konvoke Gran Konsèy Anpi a. Si anpèchman an rekonèt kòm pèmanan pa Gran Konsèy la, rejan an antre an fonksyon.
Atik 140
Rejan an ka sèlman chwazi pami Ayisyen yo. Pou elijib pou rejans, fòk gen 35 an akonpli.
Atik 141
Rejan an ak Enpératris-manman an gen gad ak titèl minè a, ansanm ak yon Konsèy Fanmi, konpoze de twa premye dinitè Anpi a. Nan ka lanmò Enpératris-manman an, rejan an pral egzèse, ak Konsèy sa a, titèl ak gad Anprè minè a.
Atik 142
Anvan li antre an fonksyon, rejan an prete, devan Asanble Nasyonal la, sèman sa a: « Mwen sèmante pou obsève e kenbe Konstitisyon Anpi a; administre zafè Leta a, konfòm ak lalwa yo; kenbe entegrite teritwa a ak endepandans nasyonal la; remèt fidèlman, nan men Anprè a, nan majorite li, pouvwa yo ban mwen pou egzèse. »
Atik 143
Rejan an egzèse tout pouvwa Anprè a; sepandan, li pa ka pwopoze revizyon Konstitisyon an.
Atik 144
Yon dotasyon pral bay rejan an. Li pral fikse pa lalwa.
Tit III, Chapit II, Seksyon IV. Sou Gran Konsèy Anpi a
Atik 145
Gran Konsèy Anpi a konpoze de prens yo, gran dinitè Anpi a ak yon manm chak nan de Chanm yo deziyen. Prens yo, pa dwa, manm Konsèy sa a; yo gen vwa deliberativ ladan li.
Atik 146
Gran Konsèy Anpi a gen konesans de: 1° kontestasyon ki ka leve sou akt ki gen rapò ak fanmi anperyal la; 2° kesyon anpèchman Anprè a. Li delibere, anba direksyon rejan an, sou modifikasyon pou pote nan lalwa rejans lan.
Tit III, Chapit II, Seksyon V. Sou Minis yo
Atik 147
Minis yo reyini an Konsèy. Gen yon sekretè Konsèy Minis yo, pou redaksyon pwosè-vèbal yo.
Atik 148
Minis yo responsab, chak youn nan sa ki konsène li, pou akt gouvènman an ak pou non-egzekisyon lalwa yo.
Atik 149
Chanm Reprezantan yo gen dwa akize Minis yo. Sena a, konstitye an Wo Kou Jistis, sèl gen dwa jije yo. Lalwa detèmine ka responsabilite yo, pèn pou enflije yo, ak fason pou pwosede.
Atik 150
Desizyon Sena a, konstitye an Wo Kou Jistis, pa ka fè apèl.
Atik 151
Minis yo pa ka manm okenn nan de Chanm yo. Li entèdi pou yo fè, swa pa tèt yo, swa pa moun entèmedyè, okenn antrepriz fòniti oswa soumisyon pou kont Leta a.
Atik 152
Minis yo resevwa yon salè lalwa pral fikse.
Atik 153
Depatman ministeryèl yo òganize pa lalwa. Kantite Minis yo pa ka depase sis, ni mwens ke kat.
Tit III, Chapit II, Seksyon VI. Sou Enstitisyon Lokal yo
Atik 154
Lalwa yo pral òganize konsèy jeneral, konsèy awondisman ak konsèy kominotè. Yo pral detèmine atribisyon yo.
Tit III, Chapit III. Sou Pouvwa Jidisyè a
Atik 155
Pèsonn pa ka retire nan men jij Konstitisyon an oswa lalwa ba li a.
Atik 156
Òganizasyon ak atribisyon tribinal sivil ak komès yo, jistis lapè yo, tribinal militè ak polis koreksyonèl ak senp polis, pral detèmine pa lalwa patikilye.
Atik 157
Okenn jiridiksyon kontansyè pa egzèse pa Kou Kont yo.
Atik 158
Jij lapè yo ak sipleyant yo, jij tribinal komès yo, jij tribinal sivil yo ak ofisye Ministè Piblik la, bò kote tribinal sa yo, nonmen pa Anprè a. Li nonmen tou manm Kou Kasasyon an ak ofisye Ministè Piblik la bò kote Kou sa a.
Atik 159
Jij Kou Kasasyon an, jij tribinal sivil yo, inamovib. Sepandan, tout jij ki nan ka paragraf 6 Atik 14 prevwa a, pral sispann pa Anprè a; e si li pa te amnistye apre yon an, li pral pèdi kalite jij li.
Atik 160
Jij yo ka sèlman transfere ak konsantman yo.
Atik 161
Jij yo ka sèlman revoke pou fòfeiti legalman jije, ni sispann eksepte akoz yon akizasyon.
Atik 162
Gen yon Kou Kasasyon pou tout Anpi a. Atribisyon li yo detèmine pa lalwa.
Atik 163
Kou Kasasyon an pwononse sou konfli jiridiksyon selon règ lalwa etabli. Li pa konnen fon zafè yo.
Atik 164
Odyans tribinal yo piblik, sof si piblisite sa a danjere pou lòd piblik ak mès. Nan ka sa a, tribinal la deklare li pa yon jijman anvan. Nan zafè deli politik ak laprès, sesyon fèmen pa ka òdone.
Atik 165
Tout jijman oswa arè dwe bay rezon.
Atik 166
Jistis rann nan non Anprè a. Arè ak jijman yo egzekite nan non li.
Atik 167
Enstitisyon jiri a etabli nan zafè kriminèl. Li ka sèlman modifye pa yon lalwa.
Atik 168
Jij sivil yo pa ka pase nan fonksyon jij militè, e jij militè pa ka pase nan fonksyon jij sivil.
Atik 169
Jij sivil yo, ofisye Ministè Piblik la, jij lapè yo, eksklizivman sijè a jiridiksyon tribinal Kasasyon an pou deli oswa krim yo komèt nan egzèsis fonksyon yo.
Atik 170
Pou deli yo komèt deyò egzèsis fonksyon yo, yo jije pa tribinal òdinè yo. Yo ka sèlman arete apre otorizasyon Kou Kasasyon an.
Atik 171
Lalwa pral regle salè ak pansyon jij yo.
Tit III, Chapit IV. Sou Asanble Elektoral yo
Atik 172
Pou egzèse dwa elektè nan asanble primè yo, fòk: 1° sitwayen, gen venteyen an akonpli; 2° egzèse yon pwofesyon, yon anplwa oswa yon metye, oswa pwopriyetè byen imobilye.
Atik 173
Pou nonmen elektè, fòk gen vennsenk an akonpli, e ranpli lòt kondisyon atik anvan an egzije.
Atik 174
Asanble primè yo ak kolèj elektoral yo regle konfòm ak lalwa.
Atik 175
Asanble primè yo pa ka okipe okenn lòt objè ke eleksyon; yo pa ka fè ni resevwa okenn petisyon, adrès oswa depitasyon.
Atik 176
Asanble primè yo ak kolèj elektoral yo ka sèlman reyini nan epòk ak kote lalwa detèmine.
Atik 177
Tout asanble primè oswa kolèj elektoral ki fòme kont dispozisyon lalwa, e nan yon lòt tan ak yon lòt kote, pral dissoud pa operasyon lalwa. Lalwa pral pini chèf ak pwomotè reyinyon sa yo, ansanm ak tout moun ki te patisipe ladan yo.
Tit IV. Sou Finans
Atik 178
Taks pou benefis Leta a vote chak ane. Lalwa ki etabli yo gen fòs sèlman pou yon an si yo pa renouvle.
Atik 179
Okenn taks pou benefis Leta a pa ka etabli eksepte pa yon lalwa. Okenn chaj oswa enpozisyon, swa pwovensyal swa kominotè, pa ka etabli eksepte ak konsantman konsèy pwovensyal oswa kominotè a.
Atik 180
Okenn egzansyon oswa rediksyon taks pa ka etabli eksepte pa yon lalwa.
Atik 181
Eksepte nan ka lalwa fòmèlman eksepte yo, okenn peman pa ka egzije nan men sitwayen yo eksepte kòm taks pou benefis Leta a, pwovens lan oswa komin nan.
Atik 182
Bidjè chak Minis divize an chapit. Okenn sòm ki bay pou yon chapit pa ka pote nan kredi yon lòt chapit e itilize pou lòt depans, san yon lalwa.
Atik 183
Kont jeneral Leta a, akonpaye de yon deklarasyon konparatif bidjè korespondan an, pral soumèt bay Chanm yo, ak obsèvasyon Kou Kont yo.
Atik 184
Salè ak emoliman tout fonksyonè piblik yo regle pa lalwa.
Atik 185
Lalwa detèmine fòm ak atribisyon Kou Kont yo.
Tit V. Sou Fòs Piblik la
Atik 186
Fòs piblik la etabli pou defann Leta a kont lènmi deyò yo, e pou asire, nan anndan, mentni lòd ak egzekisyon lalwa yo.
Atik 187
Metòd rekritman lame a detèmine pa lalwa. Lalwa regle tou avansman, dwa ak obligasyon militè yo.
Atik 188
Gad nasyonal la òganize pa lalwa.
Atik 189
Okenn twoup etranje pa ka admèt nan sèvis Leta a, okipe oswa travèse teritwa a, eksepte an vèti yon lalwa.
Atik 190
Okenn pati gad nasyonal la pa ka mete an aktivite sèvis eksepte an vèti yon lalwa.
Atik 191
Okenn gad nasyonal pa ka reyini san lòd ekspres otorite lalwa deziyen yo. Gad nasyonal la deyò sèvis pa soumèt a rejim militè a.
Atik 192
Militè yo ka sèlman prive de grad yo, onè ak pansyon yo nan fason lalwa detèmine.
Tit VI. Dispozisyon Jeneral
Atik 193
Koulè nasyonal yo se ble ak wouj, plase orizontalman.
Atik 194
Zam Anpi a se palmis la ki gen anlè bònèt libète a, dekore ak yon twofe, ak deviz la: Linyon fè lafòs.
Atik 195
Kapital Anpi a ak syèj gouvènman an se vil Pòtoprens.
Atik 196
Okenn sèman pa ka enpoze eksepte an vèti lalwa. Lalwa detèmine fòmil la.
Atik 197
Tout etranje ki sou teritwa Anpi a, jwi pwoteksyon akòde a moun ak byen, eksepte eksepsyon lalwa etabli.
Atik 198
Okenn lalwa, dekrè oswa règleman administrasyon piblik pa obligatwa jiskaske li te pibliye nan fòm lalwa detèmine.
Atik 199
Pouvwa lejislatif la gen dwa deklare gen kòz pou pwosede ak revizyon nenpòt dispozisyon konstitisyonèl li deziyen. Deklarasyon sa a, ki pibliye twa fwa nan entèval twa mwa, mwa apre mwa, nesesite renouvèlman de Chanm yo.
Atik 200
Konstitisyon an pa ka sispann ni an antye ni an pati.
Atik 201
Kò Lejislatif la, nan chak renouvèlman Chanm Reprezantan yo, vote yon adrès akseptasyon ak rekonesans Konstitisyon an.
Tit VII. Sou Revizyon Konstitisyon an
Atik 202
De Chanm yo reyini an Asanble Nasyonal, delibere ansanm e konstitye tèt yo, jan li di nan Tit III Konstitisyon sa a. Vòt yo fèt pa wi oswa non.
Atik 203
Revizyon an ka sèlman fèt ak majorite de tyè vòt yo.
Tit VIII. Dispozisyon Tranzitwa
Atik 204
Jiskaske yon lalwa bay pou sa: Douàn yo, anrejistreman ak notarya a pral kontinye gouvène pa lalwa, dekrè ak règleman ki aktyèlman an vigè. Menm bagay la pou òganizasyon jidisyè a ak lalwa pwosedi yo. Sepandan, etablisman jiri a pral òganize pa lalwa pi vit posib.
Atik 205
Jiskaske lalwa òganik yo bay pou sa: 1° asanble primè yo pral kontinye reyini jan yo te fè anvan pwomilgasyon Konstitisyon sa a; 2° Kò Lejislatif la pral fè règleman pou eleksyon fiti yo, ansanm ak pou polis ak lòd deliberasyon li yo; 3° annatandan lalwa sou responsabilite Minis yo, Chanm Reprezantan yo ka akize yo; Sena a, konstitye an Wo Kou Jistis, pral jije yo. Akizasyon yo resevwa ak majorite de tyè manm prezan nan Chanm Reprezantan yo. Sena a ka sèlman kondane ak majorite de tyè manm li yo.
Siyatè
Atik 0
Bay nan palè Chanm Reprezantan yo, nan Pòtoprens, 20 septanm 1849, an 46yèm Endepandans lan. Prezidan Chanm Reprezantan yo: JEAN-PIERRE DAVID. Sekretè yo: E. ROUMAIN, CORIOLAN LEREBOURS. Prezidan Sena a: JEAN-BAPTISTE FRANCISQUE. Sekretè yo: DELVA, ALTÉMA.